آجر یکی از اصیلترین و و ماندگارترین مصالح ساختمانی است که از دیرباز در معماری ایرانی و جهانی جایگاه ویژهای داشته است. نمای آجری به ساختمان هویت زیبایی میبخشد؛ اما آجر نما نیز مانند هر متریال دیگری در معرض آسیبهای محیطی، آلودگی هوا و جذب دوده قرار میگیرد. باقی ماندن دوده، گرد و غبار، شوره و سیاهی روی آجر نما، باعث تحت تاثیر قرار گرفتن زیبایی آن میشود. عملیات ساب زنی آجر، یک راهکار اساسی برای احیای نمای آجری در ساختمان هاست. فقط کافیست که سابیدن آجر نما دقیق و حرفهای انجام شود تا نتیجهای عالی را به همراه داشته باشد.
ساب زنی آجر چیست؟
ساب زنی آجر به مجموعهای از عملیات مکانیکی و شیمیایی گفته میشود که طی آن یک لایه بسیار نازک در حد میلی متر یا میکرون از سطح بیرونی آجر، همراه با تمام آلودگیها، شورهها، رنگها، دودهها و جرمهای سخت شده برداشته میشود. هدف از ساب آجر نما رسیدن به لایه سالم، تازه و خوش رنگ زیرین آجر است، به طوری که نمای ساختمان دقیقا مشابه با روز اولی که نمای سازه ساخته شد، نمایان شود. ساب زدن آجر نما، فقط یک شستشوی ساده با آب نیست؛ بلکه یک فرآیند لایه برداری کنترل شده است. در شستشوی ساده، فقط گرد و غبار سطحی پاک میشود، اما در سابیدن آجر نما، جرمهایی که به خورد بافت متخلخل آجر رفتهاند نیز از بین میروند.
چرا به سابیدن آجر نما نیاز داریم؟
آجرها به علت داشتن ساختار متخلخل و اسفنجی خود، مستعد جذب رطوبت و آلودگی هستند. دلایل زیادی باعث نیاز به ساب زدن آجر نما میشوند که اگر با آنها مواجه هستید، باید حتما از روشهای متداول برای ساب زنی استفاده کنید:
1. ایجاد شوره روی آجر نما
یکی از رایجترین مشکلات نماهای آجری، شوره زدن است. شوره در واقع نمکهای محلول در آب موجود در ملات یا خود آجر است که به دلیل رطوبت به سطح آجر میآیند و پس از تبخیر آب، به صورت رسوبات سفید رنگ و زشت باقی میمانند. ساب زنی تنها راه قطعی برای از بین بردن شوره روی آجر نما است.
2. آلودگیهای شهری و دوده
در شهرهای بزرگ و صنعتی، دود اگزوز خودروها، آلایندههای کارخانجات و بارانهای اسیدی به مرور زمان روی سطح متخلخل آجر مینشینند و رنگ آجر را کدر، تیره و سیاه میکنند. این دودهها با شستشوی معمولی پاک نمیشوند و نیاز به ساب زدن دارند.
- باقیمانده ملات، سیمان و گچ
پس از اتمام عملیات نماکاری، معمولا تکههای ملات، سیمان، چسب یا گچ روی آجرها باقی میماند. تلاش برای کندن این مواد با ابزارهای نوک تیز باعث لبپر شدن آجر میشود. ساب زنی آجر نما، بهترین روش برای پاک کردن سیمان از روی آجرهای نما است.
- تغییر رنگ و فرسایش روی سطح آجر نما
اشعه ماوراء بنفش خورشید (UV) و تغییرات مداوم دما میتواند باعث از بین رفتن رنگ طبیعی آجر در لایه بیرونی شود. با سابیدن آجر نما، لایه فرسوده برداشته شده و رنگ زنده و طبیعی آجر دوباره نمایان میشود. به خصوص برای آجرهای نما قدیمی، کهنه و فرسوده، ساب زنی اهمیت زیادی دارد تا بتوان شاهد درخشندگی مجدد آن بود.
5. پاک کردن شعار و رنگهای اضافه
گاهی اوقات روی دیوارهای آجری رنگ پاشیده میشود یا شعارنویسی میگردد. حلالهای شیمیایی به تنهایی نمیتوانند رنگی که به عمق بافت آجر نفوذ کرده را پاک کنند. با ساب زنی آجر، میتوان یک لایه از رنگ را از روی آجر نما برداشت و شاهد تمیز شدن عمقیتر آجرهای نما بود.
ساب زدن آجر نما چه مزایایی دارد؟
ساب آجر نما، یک تکنیک عالی برای بازیابی زیبایی ساختمان هاست و میتواند مشکلات رایج نمای آجری را برطرف کند. اگر ساب زدن آجر نما اصولی و متناسب با روشهای متداول انجام شود، میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
- احیای ۱۰۰ درصدی زیبایی نما: پس از ساب زدن آجر نما، ساختمان شما درست مانند روز اول نوساز به نظر خواهد رسید که این امر تاثیر مستقیمی بر ارزش ملک شما دارد.
- افزایش طول عمر آجر: با برداشتن رسوبات اسیدی و مخرب، از خوردگی تدریجی آجر نما جلوگیری میشود. با افزایش طول عمر آجر، نمای ساختمان نیز در دراز مدت زیبایی خود را حفظ کرده و این یک مزیت بزرگ برای یک ساختمان محسوب میشود.
- آمادهسازی برای پوششهای نانو: ساب زنی آجر بهترین پیشنیاز برای اجرای مواد نانو ضدآب است، زیرا منافذ آجر را باز کرده و جذب مواد محافظ را به حداکثر میرساند.
- کاهش هزینههای بازسازی: به جای تخریب نمای قدیمی و اجرای نمای جدید با هزینههای نجومی، با هزینه بسیار کمتر میتوان نما آجری را احیا کرد و شاهد زیبایی و درخشندگی آن بود.
- کشف مشکلات پنهان: با تمیز شدن نما، ترکهای ریز، بندکشیهای آسیب دیده و مشکلات ساختاری مشخص میشوند و میتوان قبل از تبدیل شدن به یک بحران، آنها را ترمیم کرد.
روشهای مختلف ساب زنی آجر
برای سابیدن آجر نما بسته به نوع آجر، میزان آلودگی و امکانات در دسترس، میتوان روشهای مختلفی را امتحان کرد. یک متخصص ساب زنی، میبایست بتواند بهترین روش را برای پروژه شما انتخاب کند؛ اما شما نیز به عنوان فردی که قصد دریافت این خدمات را دارید، باید با روشهای مختلف ساب زدن آجر آشنا باشید.
روش اول: سندبلاست آجر نما
یکی از روشهای قدیمی و قدرتمند برای ساب زنی آجر نما، سندبلاست است. در این روش ذرات ساینده مانند ماسه مخصوص و پودر شیشه با فشار بسیار بالای هوا توسط کمپرسور به سطح آجر شلیک میشوند و باعث از بین بردن لکههای تیره و ذرات اضافه روی آجر، خواهند شد. مزیت اصلی سندبلاست آجر نما، سرعت بسیار بالا و قدرت لایه برداری فوق العاده است که میتواند سختترین ملات و رنگها را از بین ببرد. با این حال، این روش ساب نما باعث تولید گرد و غبار بسیار زیادی میشود و میتواند به آجرهای بسیار قدیمی و ضعیف، آسیب برساند.
روش دوم: واترپلاست آجر نما
این روش پیشرفتهترین و محبوبترین روش برای ساب زنی آجر در محیطهای شهری است. ترکیب آب و ذرات سیلیس با فشار بالا به سطح آجر پاشیده میشود تا آلودگیهای روی سطح به طور کامل از بین بروند. از آنجایی که آب در ترکیب این روش به کار رفته است، از ایجاد گرد و غبار اضافه جلوگیری خواهد شد. واترپلاست قدرت لایه برداری و شستشوی همزمان آجرها را دارد و میتواند آسیب کمتری به بافت آجر نسبت به سندبلاست خشک داشته باشد. با این حال، این روش دارای مصرف آب بالایی است و نیاز به مدیریت پساب در پایین ساختمان دارد.
روش سوم: استفاده از دستگاههای ساب دستی
برای سطوح کوچکتر، کنجها، آجرهای دکوراتیو داخلی یا مواردی که آلودگی نقطهای است، میتوان از دستگاههای ساب زنی استفاده کرد. متداولترین این دستگاه، دستگاه فرز مجهز به پدهای ساب به شکل سنبادههای دیسکی یا برسهای سیمی هستند. مزیت استفاده از این دستگاهها، کنترل بسیار بالا روی میزان لایه برداری است. با این حال، این روش سرعت پایینی داشته و فقط در مساحتهای کوچک کاربرد دارد. ضمن اینکه نیاز به نیروی کار زیادی برای ساب زنی آجر خواهد داشت.
روش چهارم: شستشوی شیمیایی و اسیدشویی
شستشوی شیمیایی و اسیدشویی، به تنهایی برای ساب آجر نما کاربرد ندارند؛ اما میتوانند مکمل آن باشند. گاهی اوقات قبل یا بعد از ساب مکانیکی، نیاز به استفاده از مواد شوینده اسیدی مانند جوهر نمک رقیق شده یا محلولهای پایه هیدروفلوریک اسید است. این محلولها خاصیت حل کردن شورهها و دودههای باقی مانده روی سطح را دارند.
نکته مهم: اسیدشویی به تنهایی ساب زنی محسوب نمیشود، بلکه مکمل آن است. استفاده از اسیدهای قوی توسط افراد غیرمتخصص میتواند باعث سوختن آجر و تغییر رنگ دائمی آن شود. بنابراین، اگر قصد اجرای این روش ساب زنی آجر را دارید، حتما با متخصصان مشورت کنید.
آب ساب کردن آجر به چه معناست؟
یکی از روشهای ساب زنی آجر که تاثیر زیادی روی سلامت و زیبایی آن دارد، آب ساب کردن آجر است. در این روش به جای اینکه از روشهای مکانیکی برای ساب زنی آجر استفاده شود، تمامی آجرها نما داخل آب فرو میروند و برای مدت زمان مشخصی، خیس میخورند. زمانی که به طور کامل، آجر نما خیس خورد، میبایست آن را از داخل آن خارج کرد و به یکدیگر سابید. این کار باعث صاف شدن آجر شده و نمای صیقلی به آن میدهد.
البته روش دیگری نیز برای آب ساب کردن آجر وجود دارد و آن هم استفاده از سنباده است. اگر آجر نما به شکلی است که امکان کشیدن آنها به یکدیگر وجود ندارد، میتوان پس از خیس کردن آنها با سنباده روی سطح کشید تا سطح آجر کاملا صاف شود. این کار باید با حساسیت بالا انجام شود تا آسیبی به ساختار آجر نما به خصوص در مدلهای گران قیمت مانند آجر نسوز، وارد نشود.
چه زمانی باید آجر نما را آب ساب کرد؟
ساب زدن آجر نما با آب، زمانی امکان پذیر است که نیاز به استفاده از آجرهایی داریم که مخصوص نما نیستند. این آجرها معمولا سطح صاف و صیقلی ندارند و حتما باید با ساب زنی با آب، سطح آنها را مناسب اجرا روی نما کرد. بنابراین، در حالت عادی که آجرهای نما به صورت مخصوص برای نما ساخته شدهاند و سطح صاف، زیبا و درخشان دارند، نیازی به آب ساب کردن نیست.
ساب زنی آجر نما چگونه انجام میشود؟ (مراحل مهم)
ساب زنی آجر نما به صورت مرحله به مرحله و با تکیه بر دانش روز انجام میشود. قدم به قدم ساب زنی این آجرها به شرح زیر است:
کارشناسی و بررسی اولیه آجر نما
ابتدا متخصصین، بخشی از نما را به عنوان نمونه ساب میزنند تا فشار مناسب دستگاه، نوع ساینده و واکنش آجر را بررسی کنند. این مرحله برای جلوگیری از آسیب به آجر نما پس از ساب زنی، اهمیت بسیار زیادی دارد.
ایمن سازی محل
در این مرحله باید داربست ایمن و توریهای محافظ برای جلوگیری از پخش شدن سیلیس و آب به خیابان و ساختمانهای مجاور، نصب شوند. برای جلوگیری از آسیب دیدن شیشهها و پنجرهها، میبایست آنها را با نایلون ضخیم پوشاند.
اجرای ساب زنی
اپراتور با کمک تجهیزات مخصوص مانند واترپلاست یا سندبلاست، از بالاترین نقطه آجر نما شروع به ساب زدن میکند. این کار باید با دقت و به صورت مرحله به مرحله انجام شود تا تمامی آلودگیها و کثیفیهای قسمتهای زیرین نیز از بین بروند.
شستشوی نهایی نما
پس از اتمام ساب زنی آجرهای نما، کل نما با دستگاه واتر جت (آب با فشار بالا و بدون سیلیس) شسته میشود تا گرد و غبار، ماسهها و گل و لای باقیمانده کاملا پاک شوند.
ترمیم بندکشی (در صورت نیاز)
گاهی در اثر فشار آب و ساب، بندکشیهای فرسوده تخلیه میشوند. در این مرحله باید بندکشی مجدد با پودرهای همرنگ انجام شود تا در نهایت زیبایی نمای ساختمان نیز به بهترین شکل حفظ گردد.
تاثیر نوع آجر در انتخاب روش ساب زدن آجر نما
تمامی آجرها رفتار یکسانی در برابر ساب زنی نشان نمیدهند. متخصص سابیدن آجر نما میتواند بسته به نوع آجر استفاده شده، روش مناسب را انتخاب کند؛ اما شما نیز به عنوان کارفرما، باید به نوع آجر برای انتخاب روش مناسب ساب زنی توجه داشته باشید:
- آجر نسوز: این آجرها تراکم بسیار بالایی دارند و پخت آنها در دمای بالا انجام شده است. آجرهای نسوز مقاومت عالی در برابر ساب زنی (به ویژه واترپلاست) دارند و نتیجه کار روی آنها خیره کننده است. با این حال،
- آجر قزاقی (سنتی): آجرهای قزاقی بافت نرمتر و ساختار مشابه با آجر متخلخل دارند. برای ساب زدن آجر نما قزاقی باید فشار دستگاههای سندبلاست را کاهش داد تا آجر دچار خوردگی نشود و بافت سنتی آن نیز از بین نرود.
- آجر رستیک: این آجرها ذاتا دارای سطحی ناهموار و خشن هستند. ساب زدن شدید ممکن است بافت زیبای آجر رستیک ویژه را از بین ببرد، لذا برای این آجرها بیشتر از روشهای آب ساب زنی ملایم توصیه میشود تا ساختار آجر نما نیز حفظ شود.
بعد از ساب زنی آجر نما باید از مواد نانو و رزین استفاده کرد؟
ساب زنی آجر نما، اقدامی است که باعث باز شدن تخلخل آجر نما شده و میتواند منافذ آن را برای پذیرش بهتر مواد نانو و رزین، باز نگه دارد. اگر قصد اجرای مواد نانو و رزین روی آجرهای نما را دارید، بهتر است که این کار را بعد از ساب زنی انجام دهید. چرا که بعد از ساب زنی، احتمال جذب مجدد آب، دوده و ایجاد شوره وجود دارد؛ اما با اجرای مواد نانو آب گریز آجر نما و رزینهای براق کننده، یک عایق روی آجر ایجاد شده که کلیه منافذ ریز را میپوشاند.
تفاوت شستشوی نما با ساب زنی آجر نما
تفاوت شستشوی نما با ساب زنی آجر نما در روش اجرا، میزان اثر روی سطح و کاربرد ان هاست. در سابیدن آجر نما، اولویت با پاک کردن آلودگی هاست؛ اما در شستشو، فقط پاکسازی سطحی اتفاق میافتد.
| تفاوتها | شستشوی نما | سابزنی نما |
| روش اجرا | استفاده از آب پرفشار و در صورت نیاز مواد شوینده | استفاده از آب، هوا و ذرات ساینده مانند سیلیس |
| میزان اثر روی سطح | فقط پاکسازی سطحی، بدون برداشتن لایه از نما | لایهبرداری بسیار نازک از سطح متریال |
| کاربرد اصلی | حذف گرد و خاک، دوده و آلودگیهای سطحی | حذف جرمهای عمیق، شوره جامد و ملاتهای چسبیده |
| مناسب برای | آلودگیهای سبک و سطحی | آلودگیهای سخت و رسوبات چسبیده |
| آسیب به نما | کمترین آسیب، چون سایندگی ندارد | بیشتر از شستشو، چون عمل سایش انجام میشود |
| مواد مصرفی | آب و گاهی شوینده | آب، هوا و مواد ساینده (مثل سیلیس) |
| نتیجه نهایی | تمیز شدن سطح بدون تغییر محسوس در بافت | تمیز شدن عمیقتر همراه با برداشتن لایهای بسیار نازک |
| حالت استفاده | روش ملایم و رایج برای نظافت نما | روش تخصصیتر برای لکهها و جرمهای مقاوم |
هزینه ساب زنی آجر نما چقدر است؟
هزینه ساب زنی آجر نما، یک عدد ثابت نیست و بر اساس متر مربع محاسبه میشود. نوع روش انتخابی ساب زدن آجر، تاثیر مستقیمی روی هزینه نهایی دارد. بدین صورت که در روش واترپلاست، هزینه نسبت به سندبلاست بالاتر است. البته ناگفته نماند که شدت آلودگی روی سطح نما نیز تاثیر بسیار زیادی روی هزینه نهایی دارد. به طوری که هر چقدر شدت آلودگی، دوره و تیرگی آجرهای نما بیشتر باشد، طبیعتا نیاز به ساب زنی آجر عمیقتر بوده و این موضوع هزینه نهایی را افزایش میدهد.
نتیجهگیری
ساب زنی آجر یا سابیدن آجر نما، تنها یک هزینه اضافه برای ساختمان نیست؛ بلکه میتواند زیبایی ساختمان را چندین برابر کند. اگر نمای ساختمان شما دچار شوره و تیرگیهای متعدد است، حتما باید ساب آجر نما را با روشهای ذکر شده در این مقاله امتحان کنید. ساب زدن آجر نما با روشهای مدرنی مثل واترپلاست، میتواند باعث ایجاد زیبایی بیشتر نما شده و مقاومت نهایی را افزایش دهد. فراموش نکنید که تکمیل این فرآیند با پوششهای نانو، تضمینکننده ماندگاری این زیبایی برای سالیان طولانی خواهد بود.
سوالات متداول
خیر. اگر این کار توسط افراد متخصص و با دستگاههای استاندارد، دانه بندی صحیح و تنظیم فشار انجام شود، میزان لایهبرداری در حد میکرون است و هیچ آسیبی به ساختار، استحکام و ضخامت آجر وارد نمیکند.
بستگی به متراژ و نوع آلودگی دارد. اما به طور میانگین یک تیم حرفهای با تجهیزات واترپلاست میتواند روزانه بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر مربع از نمای آجری را ساب بزند.
بله. در روزهایی که دمای هوا زیر صفر استفاده از روشهای همراه با آب برای ساب آجر نما توصیه نمیشود؛ زیرا آب نفوذ کرده در آجر یخ زده و ممکن است باعث ترک خوردگی آجر شود. بهترین فصول بهار، تابستان و اوایل پاییز است.
بهترین روش برای از بین بردن شورههای شدید ترکیبی از هر دو است. ابتدا شورههای برجسته و سخت با ساب زنی (واترپلاست) برداشته میشوند و سپس برای خنثی کردن نمکهای باقیمانده در عمق آجر، از محلولهای شستشوی مخصوص و ملایم استفاده میشود.
خیر، ساب زنی رنگ آجر را تغییر نمیدهد، بلکه رنگ اصلی و پنهان شده زیر آلودگیها را نمایان میکند. معمولا بعد از ساب زدن، آجرها روشنتر، و خوش رنگتر به نظر میرسند. آیا ساب زدن آجر باعث خراب شدن و نازک شدن آجر میشود؟
عملیات ساب آجر نما چقدر زمان میبرد؟
آیا ساب زنی آجر در فصل زمستان امکانپذیر است؟
برای شورههای بسیار شدید، ساب زنی بهتر است یا اسیدشویی؟
آیا ساب زنی رنگ طبیعی آجر را تغییر میدهد؟
بدون دیدگاه