نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان

نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان بر اساس نوع نما و مصالحی که قرار است استفاده کنید، کمی متفاوت است. اما شما می‌توانید محیط خارجی ساختمان در پلان یا همان طول اضلاع نما را در ارتفاع کل ساختمان از کف زمین تا لبه بام ضرب کنید. سپس مساحت بازشوهای بزرگ مانند پنجره‌های سراسری را از آن کم کنید. در این مقاله قصد داریم دقیق‌تر در مورد اینکه چگونه متراژ نمای ساختمان را حساب کنیم و برآورد دقیقی قبل از خرید مصالح داشته باشیم را به شما توضیح دهیم. پس برای محاسبه دقیق‌تر و کاهش پرتی در ادامه مقاله همراه ما باشید.

فرمول محاسبه متراژ نمای ساختمان

برای بدست آوردن مساحت خالص نمای ساختمان می‌توانید از یک فرمول ساده و استاندارد استفاده کنید که به شرح زیر است:

متراژ خالص نمای ساختمان = (ارتفاع نما × عرض بر ساختمان) – (متراژ کل پنجره‌ها و درب‌ها)

این فرمول برای ساختمان‌های مکعبی و مسطح گزینه خوبی است؛ اما در صورتی که ساختمان شما بیشتر از یک طبقه داشته باشد یا شکل آن غیراستاندارد باشد، بهتر است که مساحت سطح نمای هر طبقه را به صورت جداگانه بدست آورید و سپس آن‌ها را هم جمع کنید.

نکات مهم فرمول

برای اینکه بتوانید این فرمول را به درستی در پروژه‌های اجرایی و متره برآورد پیاده کنید، توجه به چند نکته فنی و اجرایی اهمیت بالایی دارد:

• نحوه محاسبه ارتفاع نما: ارتفاع باید به صورت دقیق از تراز صفر زمین یعنی سطح تمام شده پیاده‌ رو یا حیاط تا بالاترین نقطه دیوار محافظ پشت بام اندازه گیری شود.
• تعیین عرض بر ساختمان: عرض بر ساختمان به طول نمای خارجی بنا در ضلع مشرف به معبر یا خیابان گفته می‌شود. در ساختمان‌های دوبر یا چندبر، باید هر ضلع را به صورت مجزا اندازه گیری کرده و فرمول را برای هر کدام به طور جداگانه اجرا کنید.
• کسر اصولی بازشوها: در فرمول ذکر شده است که مساحت کل پنجره‌ها و درب‌ها از حاصل‌ضرب ارتفاع در عرض کم می‌شود. این قانون برای پنجره‌های قدی بزرگ و سراسری الزامی است، اما در پروژه‌های اجرایی آجرکاری اگر بازشوها کوچک باشند، گاهی بر اساس توافق با پیمانکار کسر نمی‌شوند تا هزینه پرت برش کاری مصالح در لبه قاب‌ها جبران شود.

چرا محاسبه دقیق متراژ نما اهمیت دارد؟

قبل از اینکه بخواهیم متراژ نمای ساختمان را به درستی محاسبه کنیم، باید بدانیم که چرا این کار اهمیت بسیار زیادی دارد. نمای ساختمان یک لایه محافظتی برای سازه محسوب می‌شود که در برابر عوامل جوی عملکرد خوبی دارد. از سوی دیگر هویت بصری را شکل می‌دهد. در ادامه دقیق‌تر در مورد نحوه محاسبه متراژ نما صحبت می‌کنیم.

• مدیریت بهینه بودجه و جلوگیری از هدر رفت سرمایه

قیمت آجر نما بر اساس متر مربع محاسبه می‌شود. زمانی که متراژ دقیق نمای ساختمان را در اختیار داشته باشید، می‌توانید فاکتور خرید مصالح را دقیقا بر اساس نیاز واقعی تنظیم کنید. محاسبه دقیق مانع از تحمیل هزینه‌های سنگین ناشی از خرید پرت مصالح یا خرید مجدد می‌شود و به شما اجازه می‌دهد جریان نقدینگی پروژه را به بهترین شکل مدیریت کنید.

• پیشگیری از اختلاف رنگ و تناژ در پخت کوره

یکی از نکاتی که محاسبه متراژ نمای ساختمان را حائز اهمیت می‌کند، پیشگیری از اختلاف رنگ است. در تولید محصولات سرامیکی، سفالی و آجر نسوز ممکن است تفاوت‌های کوچکی در شید رنگی ایجاد شود که در پارت‌های مختلف پخت با یکدیگر متفاوت‌اند. اگر مساحت نما را به صورت دقیق محاسبه نکنید، ممکن است نیاز به خرید آجر مجدد داشته باشید که رنگ آن با آجرهای قدیمی انتخاب شده متفاوت است.

• برآورد دقیق دستمزد اجرا و اکیپ نصاب

استادکاران و اکیپ‌های اجرایی، دستمزد خود را بر اساس مترمربع نما دریافت می‌کنند. تفکیک نوع کارها مانند اجرای ساده، اجرای طرح دار، اجرای ستون‌ها، قاب بندی دور پنجره‌ها و بخش‌های دکوراتیو باعث می‌شود توافق مالی با اکیپ اجرایی شفاف تر باشد. داشتن متراژ دقیق مانع از بروز اختلافات مالی در انتهای کار بین کارفرما و پیمانکار خواهد شد.

• کاهش ضریب خطای پرت مصالح

هر متریالی ضریب پرت مخصوص به خود را دارد. آجرها هنگام برش کاری در زاویه‌ها، کنج‌ها و اطراف بازشوها دچار شکستگی یا برش می‌شوند. با داشتن متراژ خالص و اعمال ضریب پرت استاندارد، دقیق ترین تعداد آجر نما محاسبه می‌شود. این موضوع به خصوص برای آجرهای دکوراتیو خاص مانند آجر طرح چرم اهمیت بیشتری دارد.

مراحل و نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان

در اختیار داشتن فرمول محاسبه متراژ نمای ساختمان همیشه کافی نیست. گاهی اوقات برای اینکه در عمل دچار اشتباه نشوید و هیچ بخشی از کار از قلم نیفتد، باید مراحل زیر را به ترتیب طی کنید:

۱. تفکیک ضلع‌های ساختمان

اولین قدم این است که نقشه معماری ساختمان را بررسی کرده و نما را به اضلاع اصلی یعنی نمای اصلی (بر خیابان یا کوچه)، نمای جانبی (دیوارهای طرفین) و نمای پشتی تقسیم کنید. هر ضلع را جداگانه اندازه گیری کنید. اگر بر ساختمان دارای قوس، لچکی، زاویه‌های تند یا پخ است، آن را به هندسه‌های ساده تر مانند مستطیل، مربع و مثلث خرد کنید تا محاسبه مساحت هر بخش به صورت مجزا و با دقت بالا انجام شود.

۲. محاسبه ارتفاع کل نما

ارتفاع نما یکی از پارامترهای کلیدی برای نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان است. ارتفاع را باید از تراز صفر زمین یعنی سطح تمام شده پیاده رو یا حیاط تا لبه بالایی دیوار پشت بام که به آن پارپت گفته می‌شود در نظر بگیرید. اگر ساختمان دارای زیرزمین با نمای نمایان در بخش نورگیر یا حیاط خلوت است، بخش نمای زیرزمین را هم باید به ارتفاع کل اضافه کنید تا مساحت آن از دست نرود.

۳. کسر بازشوها مثل پنجره‌ها و درب ها

یکی از چالش‌های اصلی مجریان و مترورها، نحوه برخورد با سطوح بازشو مثل پنجره‌ها و درب‌ها است. در این زمینه دو رویکرد وجود دارد که بسته به توافق با کارفرما می‌توانید هر کدام را در نظر بگیرید:

• قانون کلی و مهندسی: اگر سطح بازشوها ماننند پنجره‌های قدی بزرگ و سراسری وسیع باشد، مساحت آن‌ها به طور کامل از متراژ کل کم می‌شود.
• قانون کارگاهی: در پروژه‌های اجرایی آجرکاری، معمولا بازشوهای کوچک تا مساحت مشخصی کسر نمی‌شوند.. دلیل این امر آن است که هزینه برش کاری آجرها در اطراف قاب‌ها، تلفات ناشی از پرت مصالح در لبه‌های پنجره و سختی اجرای دور قاب‌ها و کلاف‌ها عملا معادل مساحت بازشو خواهد بود. با این حال، در قراردادهای رسمی متره و برآورد، بازشوهای بزرگ کسر می‌گردند. این موضوع را حتما قبل از عقد قرارداد با پیمانکار نهایی کنید.

محاسبه متراژ نما در انواع فرم‌های معماری

باید توجه داشت که نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان برای ساختمان‌های مربع و مستطیل شکل ساده کار سختی نیست؛ اما گاهی اوقات ساختمان دارای بالکن، تراس و فرورفتگی بوده و چالش‌هایی را برای محاسبه مساحت نمای ساختمان ایجاد می‌کند. از همین جهت باید نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان بر اساس فرم معماری، شخصی سازی شود.

محاسبه متراژ نمای مسطح و ساده

برای نمای صاف و بدون جزئیات خاص، محاسبه متراژ نما بسیار ساده است. طول کل پیرامون ساختمان در پلان را در ارتفاع کل نما ضرب کنید تا مساحت را بدست بیاورید. این روش یک برآورد سریع و سرانگشتی به شما می‌دهد که برای تخمین اولیه هزینه‌های کلی بسیار کاربرد دارد.

نمای دارای بالکن، تراس و فرورفتگی

بالکن‌ها بخش مهمی از نمای ساختمان هستند که سطوح عمودی و افقی متعددی دارند. برای محاسبه دقیق متراژ بالکن باید موارد زیر را جداگانه اندازه گیری کنید:

• دیوار پشت بالکن که بخشی از بدنه اصلی ساختمان است.
• کف بالکن یا همان سقف تراس طبقه زیرین در صورتی که از بیرون نما داشته باشد و دیده شود.
• دیواره‌های جانبی بالکن شامل دست اندازها، نرده‌ها و لبه‌های تراس که نیاز به پوشش آجری دارند.

نمای پیش آمده و پرکار (کلاسیک و مدرن تلفیقی)

در صورتی که نمای ساختمانی که قرار است با آجر رستیک اجرا کنید، دارای سطوح جلوآمده و فرورفته است، باید دقت بیشتری روی محاسبه متراژ نمای ساختمان داشته باشید. متراژ این سطوح به صورت سطوح باز شده محاسبه می‌گردد. یعنی محیط مقطع المان در طول یا ارتفاع آن ضرب شده و حاصل به مساحت کل اضافه می‌شود. اجرای این بخش‌ها معمولا نیاز به هنر اجرایی بالایی دارد و مصالح بیشتری نیز مصرف میکند.

آیا نوع متریال نمای ساختمان روی پرتی آن تاثیر می‌گذارد؟

نکته‌ای که باید در مورد نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان به آن توجه داشت، انتخاب متریال است. انتخاب متریال تاثیر مستقیمی روی ضریب پرت و نحوه محاسبه نهایی دارد. مصالح مختلف به دلیل ابعاد، نحوه برش و ویژگی‌های فیزیکی نیازمند ضرایب پرت متفاوتی هستند. برای مثال، هنگام استفاده از انواع آجر نما، باید ضریب پرتی مشخصی را در نظر گرفت و برای اجرای سنگ نما نیز ضریب پرتی متفاوت است.

• آجر نمای ساده: این آجرها به دلیل شکل هندسی منظم و ابعاد استاندارد، برش کاری ساده تری دارند و ضریب پرت آن‌ها بین 5 تا 8 درصد تخمین زده می‌شود.
• آجر دکوراتیو (آجر طرح چرم و آجر طرح چوب): این محصولات لوکس برای حفظ یکپارچگی طرح و چیدمان پازلی نیازمند دقت بالا در نصب هستند و ضریب پرت آن‌ها بین 7 تا 10 درصد در نظر گرفته میش ود.
• آجر آنتیک و آجر رستیک: به دلیل بافت نامنظم، برجستگی‌ها و تنوع ابعادی، محاسبات آن‌ها نیاز به دقت در بندکشی دارد و ضریب پرت این دسته حدود 8 تا 10 درصد است.
• سنگ نما: سنگ‌ها به دلیل وزن بالا، نیاز به برش کاری‌های پیچیده برای قاب‌ها و سرستون‌ها، و احتمال شکستگی در حین نصب یا اسکوپ کردن، دارای ضریب پرت بالایی بین 10 تا 15 درصد یا بیشتر هستند.
• کامپوزیت و چوب ترموود: متریال‌های پنلی و چوبی به دلیل ابعاد مشخص و اجرای زیرسازی فلزی، پرت کمتری در حدود 3 تا 5 درصد دارند، اما نیازمند محاسبات دقیق مهندسی برای پرتی هستند.

مقایسه میزان پرتی در محاسبه متراژ نمای ساختمان

برای نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان نکته مهمی که وجود دارد، میزان پرتی است. در واقع شما باید مصالح مورد نیاز را بر اساس ضریب پرتی پیشنهادی تهیه کنید تا نیاز کمتری به خرید مجدد وجود داشته باشد. جدول زیر ضریب پرتی پیشنهادی برای هر یک از مصالح را نشان می‌دهد که آجر نسوز پلاک دارای کمترین پرتی است.

نحوه محاسبه هزینه نمای ساختمان بر اساس متراژ محاسبه شده

پس از اینکه متراژ دقیق نمای ساختمان را با استفاده از فرمول‌های استاندارد، کسر بازشوها و در نظر گرفتن ضریب پرت مصالح بدست آوردید، نوبت به مرحله برآورد مالی و محاسبه هزینه‌های اجرایی می‌رسد. هزینه تمام شده نمای ساختمان یک عدد ثابت نیست و به عوامل مختلفی بستگی دارد. برای اینکه بتوانید بودجه پروژه را به دقت مدیریت کنید، هزینه‌ها را باید به سه بخش اصلی تقسیم کنید:

۱. هزینه خرید مصالح و متریال

بخش عمده‌ای از بودجه پروژه صرف تهیه مصالح مصرفی می‌شود. قیمت مصالح بر اساس مترمربع یا تعداد در هر مترمربع محاسبه می‌گردد. برای مثال، هنگام خرید انواع آجر نما، به همراه هزینه‌های جانبی مانند ملات، چسب، پودر بندکشی و سیمان سفید محاسبه می‌شود. در این مرحله، داشتن متراژ دقیق به شما کمک می‌کند تا کل بار را در یک پارت از کارخانه سفارش دهید تا علاوه بر جلوگیری از اختلاف رنگ در پخت کوره، هزینه‌های حمل‌ونقل اضافی نیز حذف شود.

۲. هزینه دستمزد اجرا و نصاب

اکیپ‌های اجرایی و استادکاران، دستمزد خود را بر اساس مترمربع نمای اجراشده مطالبه می‌کنند. نرخ دستمزد بسته به نوع طراحی متفاوت است. اجرای نمای ساده و مسطح هزینه کمتری دارد، در حالی که اجرای نماهای پرکار، قاب‌بندی دور پنجره‌ها، ستون‌ها، هلالی‌ها و طرح‌های دکوراتیو نیازمند مهارت بیشتر بوده و دستمزد بالاتری خواهد داشت.

۳. هزینه‌های جانبی و پنهان پروژه

علاوه بر مصالح و دستمزد مستقیم، هزینه‌های دیگری نیز وجود دارد که باید در محاسبات لحاظ شوند. دقت کنید که این هزینه‌ها نیز به متراژ نمای ساختمان ارتباط دارند و باید بعد از تعیین آن، محاسبه گردند:

• هزینه داربست بندی: کرایه داربست و اجرت نصب آن معمولا بر اساس متراژ محیطی و ارتفاع ساختمان محاسبه می‌شود و از آنجایی که داربست از بدنه‌ها بیرون‌زدگی دارد، متراژ آن کمی بیشتر از متراژ خالص نما خواهد بود.
• هزینه برش کاری و ضایعات: در نظر گرفتن هزینه پرت مصالح (بر اساس درصد ضایعات هر متریال) در برآورد نهایی الزامی است.
• هزینه پاکسازی و شستشوی نهایی: پس از اتمام آجرکاری و بندکشی، برای تمیز کردن باقی مانده ملات و شوره از روی نما، هزینه‌ای برای شستشوی نهایی و مواد محافظ رزین و نانو در نظر گرفته می‌شود.

نکات مهم برای جلوگیری از خطای محاسباتی در محاسبه متراژ نمای ساختمان

بسیاری از افراد با توجه به قیمت آجر دکوراتیو و نما، نگران این هستند که در هنگام محاسبه خطاهایی داشته باشند و بخش زیادی از مواد اولیه خریداری شده آن‌ها، هدر برود. برای اینکه برآورد شما از متراژ نما کمترین میزان انحراف با واقعیت اجرایی را داشته باشد، باید به چند نکته مهم زیر دقت کنید:

• بازدید میدانی دقیق: هیچ گاه فقط به نقشه‌های فاز دو معماری اتکا نکنید. نشست ساختمان، تغییرات اجرایی در سفت کاری، انحرافات دیوارهای خارجی یا خطاهای اجرای اسکلت ممکن است ابعاد اجرایی را چند سانتی متر با نقشه متفاوت کنند. اندازه گیری نهایی را همیشه با متر لیزری و به صورت میدانی در محل پروژه انجام دهید.
• محاسبه جداگانه داربست و دستمزد: به خاطر داشته باشید که متراژ داربست فلزی معمولا بیشتر از متراژ خالص نما است، زیرا داربست‌ها از هر طرف حدود یک متر بیرون زدگی و فضای ایمنی دارند. بنابراین در محاسبات مالی داربست بندی نباید متراژ خالص نما را ملاک صددرصدی قرار دهید.
• در نظر گرفتن بندکشی در محاسبات مصالح: در محاسبه تعداد آجر در هر مترمربع، حتما ضخامت بندکشی معمولا بین یک تا دو سانتی متر بسته به سبک طراحی را لحاظ کنید. اگر بندکشی در نظر گرفته نشود، تعداد آجر بیشتری سفارش خواهید داد که هزینه اضافی به پروژه تحمیل می‌کند.
• بررسی ترازهای ارتفاعی طبقات: در ساختمان‌های بلند مرتبه، نشست‌های سازه‌ای یا تغییرات ارتفاع سقف به سقف ممکن است در طبقات فوقانی جمع شود و ارتفاع کل نما را تغییر دهد. کنترل ترازها با دوربین نقشه برداری پیش از شروع نماکاری اهمیت بالایی دارد.

جمع بندی

نحوه محاسبه متراژ نمای ساختمان فقط محدود به یک فرمول ساده هندسی نمی‌شود. اگرچه فرمول ارائه شده در این مقاله تا حدی می‌تواند برای اندازه گیری دقیق‌تر نمای ساختمان مفید باشد، اما برای جلوگیری از هدررفت سرمایه و پیشبرد بدون وقفه پروژه، باید حتما ارتفاع کل از تراز صفر زمین تا لبه بام، به درستی انجام شود.

در پروژه‌هایی که با نمای آجری اجرا می‌شوند، انتخاب مصالح باکیفیت و محاسبه دقیق ضریب پرتی برای مدل‌های ساده، نسوز یا دکوراتیو مانند آجر طرح چرم و چوب بسیار مهم است. می‌توانید انواع مدل‌های آجر نمای ساختمان را در سایت امیران نما مشاهده کنید و با حداقل پرتی، آن‌ها را سفارش دهید.

سوالات متداول