پوسته پوسته شدن آجر نما، یک مشکل رایج در نماهای بنایی است که معمولا نادیده گرفته میشود. به غیر از اینکه این اتفاق روی ظاهر نما تاثیر منفی دارد، میتواند منجر به آسیب جدی به سازه نیز شود و هزینههای تعمیر و خطرات ایمنی بالقوه را به همراه داشته باشد. درک علت پوسته پوسته شدن آجر، نحوه شناسایی علائم، روشهای تعمیر و پیشگیری از این اتفاق، همگی میتوانند هزینههای تعمیرات گزاف را به حداقل برسانند. در ادامه مقاله قصد داریم دقیقتر در مورد جزئیات پوسته پوسته شدن آجرهای نما صحبت کنیم.
پوسته پوسته شدن آجر نما چیست؟
پوسته پوسته شدن آجر نما که به لاتین Spalling Brick (اسپالینگ) نام دارد، زمانی اتفاق میافتد که سطح آجر خراب و پوسته پوسته شود. به عبارت دیگر در اثر این اتفاق، لایههای جامدی از روی آجر نما به صورت تکه تکه جدا میشوند، تا حدی که امکان مشاهده لایه داخلی آجرهای نما نیز وجود دارد. این اتفاق معمولا به دلیل نفوذ رطوبت، چرخههای انجماد و ذوب و استفاده از مصالح بی کیفیت و تعمیرات نامناسب رخ میدهد.
نشانههای پوسته پوسته شدن آجر در نماها
شناسایی زودهنگام پوسته پوسته شدن آجر نسوز و نما میتواند از هزینههای تعمیرات بالا بکاهد و در عین حال از آسیب جدی به نما جلوگیری کند. از جمله مهمترین نشانههای پوسته پوسته شدن آجر در نماها عبارتند از:
- کنده شدن آجرها: سطح نمای ساختمان شروع به خرد شدن کرده و مواد داخلی ناهموار و غیر طبیعی قابل مشاهدهاند.
- ترک خوردن ملات: ترک خوردن و خرد شدن ملات، یکی از عوامل خطر پوسته پوسته شدن آجر است و میتواند این روند را به دلیل جذب آب، تسریع کند.
- جابجایی آجرها: انبساط آب داخل آجرها میتواند باعث حرکت و جابجایی آجرها شود. به طوری که بعضی از آجرها بیرون زده به نظر میرسند.
- شوره زدن آجر نما: شوره زدن آجر نما و دیدن لکههای سفید روی آن، نشانه ای از حرکت بیش از حد رطوبت از طریق مصالح بنایی است و میتواند عامل خطری برای پوسته پوسته شدن آجر نما نیز باشد.
بیشتر بخوانید: آموزش رفع شوره آجر نما
علت پوسته پوسته شدن آجر نما چیست؟
عوامل متعددی در پوسته پوسته شدن آجرهای نما نقش دارند که شناخت آنها میتواند راه را برای پیشگیری از آسیب به آجر نما و حفظ سلامت آنها باز کند. در ادامه به مهمترین علل پوسته پوسته شدن آجرهای نما اشاره میکنیم:
سیلرهای بیکیفیت یا غیرقابل تنفس
آجر یک متریال متخلخل است و ذاتا خاصیت «تنفسپذیری» دارد؛ یعنی رطوبت جذبشده را بهمرور از طریق تبخیر آزاد میکند. زمانیکه از سیلرهای غیرقابلتنفس روی آجر استفاده میشود، این چرخه طبیعی مختل خواهد شد.پوششهای نامرغوب مانند یک لایه پلاستیکی عمل میکنند و رطوبت را در داخل بافت آجر محبوس میکنند. در شرایط تغییر دمایی، مخصوصاً چرخههای انجماد و ذوب، آب محبوسشده منبسط میشود و به دیوارههای داخلی آجر فشار وارد میکند. نتیجه این فرآیند، ترکهای ریز سطحی، جدا شدن پوسته خارجی و در نهایت اسپالینگ است. برای جلوگیری از شوره زدن آجر نما و پیشگیری از پوسته پوسته شدن، حتما باید از سیلرهای باکیفیت استفاده کرد.
ملات یا تعمیرات ناسازگار
در سازههای بنایی، اصل مهم این است که ملات باید از آجر ضعیفتر و انعطافپذیرتر باشد. در ساختمانهای قدیمی معمولا از ملاتهای آهکی استفاده میشد که نرمتر بودند. اگر در تعمیرات بعدی آجر نما، از ملات سیمانی سخت و پرمقاومت استفاده شود، تعادل تنش در دیوار بههم میخورد. هنگام انبساط و انقباض حرارتی، ملات سخت قادر به جذب تنش نیست و این تنش مستقیما به آجر منتقل میشود. در این حالت، بهجای ترک خوردن ملات، خود آجر دچار ترک و پوسته پوسته شدن میشود.
عدم نگهداری دورهای
نمای آجری نیازمند بازبینی دورهای است. ترکهای مویی در درز ملات یا جداشدگیهای جزئی اگر بهموقع ترمیم نشوند، مسیر نفوذ آب را باز میکنند. آب نفوذ کرده به داخل دیوار، در فصول سرد یخ میزند و با افزایش حجم، ساختار داخلی آجر را تخریب میکند. این فرآیند تدریجی است اما در بلندمدت باعث ریزش لایه سطحی، کاهش مقاومت فشاری و حتی لق شدن آجرها خواهد شد.
زهکشی نامناسب اطراف ساختمان
زمانیکه آب باران یا آبهای سطحی در نزدیکی فونداسیون جمع شود، دیوار آجری بهصورت مداوم در معرض رطوبت اشباع قرار میگیرد. نشت آب از ناودانها، هدایت نکردن صحیح آب باران و شیببندی نامناسب زمین از عوامل اصلی این مشکل هستند. اشباع دائمی آجر باعث افزایش مکش، ورود نمکهای محلول و تشدید چرخه یخزدگی میشود که همه این موارد علتی برای پوسته پوسته شدن آجر نما هستند.
زهکشی نامناسب لولههای دیواری
در نماهای بنایی، نشت لولههای داخلی یا عدم تخلیه سیستمهای هدایت آب، باعث ایجاد لکههای عمودی رطوبت روی سطح دیوار میشوند. این رطوبت مداوم شرایط رشد جلبک، قارچ و خزه را فراهم میکند. علاوهبر تخریب ظاهری، رطوبت پایدار باعث تجزیه تدریجی پیوندهای داخلی آجر و کاهش مقاومت سازهای آن میشود. در صورت بیتوجهی به این اتفاق، آسیب میتواند به لایههای زیرین دیوار نفوذ کرده و ترکهای سطحی و جدی را روی آجر نما ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: چرا آجر نما ترک میخورد؟
نحوه تعمیر آجر پوسته پوسته شده
تعمیر آجر پوسته پوسته شده یک فرآیند نسبتا ساده است که میتواند توسط صاحب خانه با ابزار و مواد مناسب انجام شود. با این حال، پیشگیری از این مشکل و ترجیحا کمک گرفتن از افراد متخصص، میتواند از شدت گرفتن این اتفاق جلوگیری کرده و مانع از تخریب کل نما شود. در ادامه نحوه تعمیر آجر پوسته پوسته شده را توضیح میدهیم.
- ابتدا، هرگونه مواد آجری شل یا پوسته پوسته شده را با استفاده از برس سیمی یا اسکنه بردارید. در این مرحله حتما از عینک ایمنی و ماسک گرد و غبار برای محافظت از چشم و ریههای خود استفاده کنید.
- در مرحله بعد، از یک دستگاه شستشوی فشار قوی یا یک برس سفت و آب برای تمیز کردن ناحیه آسیب دیده استفاده کنید. این کار هرگونه گرد و غبار یا زبالهای را که ممکن است وجود داشته باشد را از بین میبرد و باعث ایجاد یک پیوند بسیار خوب میان ملات و آجر میشود.
- قبل از ادامه، اجازه دهید ناحیه آجر نما کاملا خشک شود. در صورت لزوم، میتوانید از پنکه یا رطوبتگیر برای سرعت بخشیدن به روند خشک شدن استفاده کنید.
- ملات آجر را طبق دستورالعمل سازنده مخلوط کنید. برای بهترین نتیجه، ملات از پیش مخلوط شده با کیفیت بالا توصیه میشود.
- ملات را با استفاده از ماله روی ناحیه آسیب دیده بمالید. حتماً ملات را به داخل هرگونه ترک یا شکافی در آجر فشار دهید و سطح را صاف کنید تا با آجر موجود همسطح شود.
- پس از اتمام تعمیر، برای محافظت از ملات جدید در برابر عوامل جوی، از رنگ آجر نما استفاده کنید. این کار به جلوگیری از نفوذ رطوبت به آجر و ایجاد آسیب بیشتر کمک میکند.
تمامی این مراحل برای تعمیر پوسته پوسته شدن انواع آجر از جمله آجر قزاقی، آجر انگلیسی و آجرهای نسوز کاربردی هستند.
اگرچه این مراحل میتوانند به دانستن نحوه تعمیر آجر پوسته پوسته شده کمک کنند، اما باید علت اصلی مشکل نیز مورد بررسی قرار گیرد. به عنوان مثال، اگر پوسته پوسته شدن در اثر قرار گرفتن در معرض رطوبت ایجاد شده باشد، باید اقداماتی برای بهبود زهکشی و تهویه در اطراف ناحیه آسیب دیده انجام شود تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود (منبع).
آیا پوسته پوسته شدن آجر نما خطرناک است؟
پوسته پوسته شدن آجر نما، صرفا یک مشکل ظاهری نیست؛ بلکه یک خطر ایمنی نیز محسوب میشود. آجرهایی که در حال خراب شدن هستند، برای افراد داخل و خارج از خانه خطر سلامتی ایجاد میکنند. هنگامی که آجرها پوسته پوسته میشوند، مصالح بنایی مجاور دچار تخریب میشوند، سنگ تراشی ضعیف شده و میتواند خطر فروپاشی احتمالی را بههمراه داشته باشد. از جمله مهمترین خطرات پوسته پوسته شدن آجرهای نما عبارتند از:
- خطرات سلامت آجر ناشی از کپک ناشی از نفوذ آب
- فروپاشی سازه
- آسیب به سایر قسمتهای سازه
چگونه از پوسته پوسته شدن آجر جلوگیری کنیم؟
هنگامی که آجرها شروع به پوسته پوسته شدن و ترک خوردن میکنند، سنگهای اطراف را نیز در معرض خطر قرار میدهند. بهتر است که قبل از وقوع این مشکل، از آن جلوگیری کنید. راههای زیادی مانند استفاده از درزگیرهای قابل تنفس، رنگ آمیزی آجر و پوشش نهایی عایق نیز میتوانند از بروز این مشکل جلوگیری کنند. در ادامه دقیقتر راههای جلوگیری از پوسته پوسته شدن آجر را بررسی میکنیم.
کاهش جذب آب آجر
استفاده از پوششهای آبگریز تنفسپذیر باعث کاهش نفوذ رطوبت به بافت آجر میشود. با کنترل جذب آب، چرخه انجماد و ذوب مهار شده و از ترک خوردگی، حفره دار شدن، شوره زدن و آسیب ناشی از نمک و در نهایت پوسته پوسته شدن آجر جلوگیری خواهد شد.
اجرای زهکشی صحیح اطراف ساختمان
شیب بندی مناسب زمین و هدایت آب باران به دور از فونداسیون مانع اشباع مداوم دیوار آجری میشود. جلوگیری از تجمع آب در پای دیوار، مهمترین اقدام پیشگیرانه در کاهش تخریب رطوبتی نما است و مانع از پوسته پوسته شدن میشود.
نصب درپوش برف و باران روی دودکش
کلاهک دودکش از ورود مستقیم باران و برف به داخل سازه جلوگیری میکند. این کار مانع نفوذ رطوبت به بدنه آجری و کاهش آسیبهای ناشی از یخ زدگی میشود.
شناسایی و رفع فوری نشتیها
نشتی لولهها، ناودانها یا آب بندی نامناسب پنجرهها باید سریع برطرف شود. رطوبت پنهان یکی از عوامل اصلی تخریب تدریجی و پوسته پوسته شدن آجر است. با شناسایی و رفع فوری نشتیها میتوان از پوسته پوسته شدن آجر نما جلوگیری کرد.
بازبینی دورهای آجر و دودکش
کنترل منظم ترکهای سطحی و درزهای ملات از گسترش آسیب جلوگیری میکند. تعویض آجرهای پوسته پوسته شده در مراحل اولیه، مانع نفوذ بیشتر رطوبت به بخشهای سالم دیوار خواهد شد.
هرس گیاهان و شاخههای خزنده
گیاهان چسبیده به نما رطوبت را در سطح دیوار نگه میدارند. حذف شاخههای خزنده به خشکماندن سطح آجر و کاهش رشد کپک و جلبک کمک میکند.
تعویض اصولی آجرهای آسیبدیده
آجرهای خرد شده باید با دقت خارج و با نمونهای همخوان از نظر جنس و جذب آب جایگزین شوند. استفاده از ملات سازگار، تعادل تنش در نما را حفظ میکند و مانع از شکل گیری مجدد پوسته پوسته شدن آجر میشود.
بندکشی مجدد درزهای ملات
بندکشی استاندارد مانع نفوذ آب به پشت آجر میشود. استفاده از ملات مناسب و اجرای صحیح آن نقش مهمی در افزایش دوام نما دارد.
رفع مشکلات رطوبتی زمینهای
بررسی درزگیریها، سیستم ناودان و مسیرهای خروج آب ضروری است. تمیزکاری اصولی سطح آجر نیز به بهبود تنفسپذیری و عملکرد حفاظتی آن کمک میکند.
چه زمانی باید آجرهای پوسته پوسته شده را تعویض کنم؟
در اکثر مواقع تعمیر آجر پوسته پوسته شده، میتواند از آسیب جدی به سازه جلوگیری کند؛ اما اگر این آسیبها جدی بودند و یا شاهد ترکخوردگی آجرها در ملکی که به تازگی خریداری کردهاید، بودید؛ بهتر است که آجرها را تعویض کنید. به ویژه اگر در داخل سازه، نشانهای از ترک خوردگی و آسیبهایی روی دیوار وجود دارد، تعویض آجرهای پوسته پوسته شده بهترین راه برای جلوگیری از تشدید آسیبهاست.
سخن پایانی
پوسته پوسته شدن آجر نما، میتواند نشاندهنده یک مشکل داخلی باشد. تعمیر دقیق، تعویض آجرهای آسیبدیده و استفاده از ملاتهای درجه یک، میتوانند از شدت گرفتن این اتفاق جلوگیری کنند. معمولا آجرهای پوسته پوسته شده، خطرناک نیستند؛ اما میتوانند به مرور زمان باعث تشدید تنشها نیز شوند. پس تعمیر به موقع و خرید آجر نما باکیفیت از گروه امیران نما، میتواند تا حدی از خطرناک شدن این مشکل و آسیبهای بنایی جلوگیری کند.
آیا پوسته پوسته شدن آجر نما خطرناک است؟
در مراحل اولیه خیر. اما در صورتی که به این اتفاق توجهی نشود، احتمال شدت گرفتن خرابی و ضعیف شدن آجرها وجود دارد و در برخی از مواقع منجر به خرابی جدی سازه میشود..
علت پوسته پوسته شدن آجر نما چیست؟
اصلیترین علت پوسته پوسته شدن آجر نما، رطوبت است. نفوذ آب به داخل آجر و سپس انجماد آن در هوای سرد باعث افزایش حجم و ایجاد تنش داخلی میشود که در نهایت به جدا شدن سطح آجر منجر خواهد شد.
آیا پوسته پوسته شدن آجر نما فقط در مناطق سرد اتفاق میافتد؟
خیر. اگرچه چرخه انجماد و ذوب در مناطق سرد نقش پررنگتری در پوسته پوسته شدن آجر نما دارد، اما نفوذ نمکها، زهکشی ضعیف، ملات ناسازگار و رطوبت دائمی در هر اقلیمی میتواند این مشکل را ایجاد کند.
چگونه میتوان تشخیص داد که آسیب به آجر سطحی است یا عمقی و خطرناک؟
بازرسی چشمی و بررسی وسعت آسیب به آجرهای پوسته پوسته شده، بهترین راه است. اگر اتفاق شدید باشد، میتوان از افراد متخصص و کاربلد برای بررسی دقیقتر مصالح بنایی کمک گرفت.
بدون دیدگاه