اگر در حوزه ساختمان سازی و اجرای نما با آجر نما فعالیت دارید، حتما تا به حال نام آجر آب ندیده را شنیدهاید. به هر آجری که مستقیما از کارخانه تولیدی بیرون آمده و بدون زنجاب کردن و رطوبت برای پروژههای مختلف استفاده میگردد، آجر آب ندیده گفته میشود. شاید در نگاه اول، دست اول بودن این آجرها و عدم دستکاری آنها باعث شود تا به نظر برسد که مقاومت این آجرها بسیار بالاست؛ اما آیا واقعا میتوان آجر آب ندیده را بدون هیچ تدابیری در نما استفاده کرد؟ در ادامه مقاله قصد داریم در مورد آجر آب ندیده، مزایا و معایب و نحوه استفاده از آن در پروژههای عمرانی صحبت کنیم.
آجر آب ندیده چیست؟
آجر آب ندیده به آجری گفته میشود که پس از خروج از کوره پخت و آماده شدن برای مصرف، هنوز هیچگونه رطوبت یا آبی به خود جذب نکرده و کاملا خشک است. بر اساس یک تعریف دیگر، آجرهای نمایی که به تازگی از کوره بیرون آمدهاند و هنوز هیچ اقدام خاصی روی آنها انجام نشده است، آجر آب ندیده نام دارند.
ذات آجر به ویژه در مدلهای سنتی به گونهای است که ساختاری بسیار متخلخل دارد. این منافذ ریز درون آجر مانند یک اسفنج تشنه عمل میکنند. وقتی آجر در کوره پخت میشود، تمام رطوبت خود را از دست میدهد و به بالاترین حد از خشکی میرسد. به این حالت آجر، آجر آب ندیده میگویند که در این شرایط امکان اجرای آجر نما برای ساختمان نیست.
مزایا و معایب آجر آب ندیده
اگرچه امکان استفاده مستقیم آجر آب ندیده برای اجرای نما وجود ندارد؛ اما این بدین معنا نیست که این آجرها هیچ گونه مزایایی ندارند. آجرهای آب ندیده، برای نگهداری تا قبل از دیوارچینی و اجرای آجر بسیار مناسب هستند و میتوانند دوام خود را حفظ کنند.
مزایا آجرهای آب ندیده
- سهولت حمل و نقل و جابجایی: آجرها وقتی کاملا خشک هستند، وزن استاندارد و پایینی دارند. اگر آجرها مرطوب یا زنجاب شده بارگیری شوند، وزن محموله به شدت بالا میرود که باعث افزایش هزینه باربری و حتی خطر جریمه شدن کامیونها به دلیل اضافه بار میشود.
- جلوگیری از یخ زدگی در انبار: اگر آجرها در هوای سرد یا فصل زمستان به صورت مرطوب در انبار کارگاه رها شوند، آب نفوذ کرده در بافت آنها یخ میزند. یخ زدن آب با افزایش حجم همراه است که در نهایت منجر به ترک خوردن، متلاشی شدن و از بین رفتن بافت آجر پیش از مصرف میشود.
- عدم رشد کپک و قارچ در پالتها: آجرهای خیس اگر برای مدت طولانی روی هم چیده شوند و هوا بین آنها جریان نداشته باشد، محیطی ایدهآل برای رشد جلبک، قارچ و کپکهای سبز یا سیاه رنگ ایجاد میکنند که باعث تغییر ظاهر آجر و مشکل ساختاری در آن میشود. آجر آب ندیده دچار این مشکل نمیشود.
- طول عمر نامحدود در انبارداری: یک پالت آجر آب ندیده و خشک را میتوان برای ماهها یا حتی سالها در انبار سرپوشیده نگهداری کرد بدون اینکه ذرهای از کیفیت اولیه یا ساختار فیزیکی آن کاهش یابد.
معایب آجر آب ندیده
معایب آجر آب ندیده زمانی خود را نشان میدهند که بدون طی کردن فرآیند مرطوبسازی یا زنجاب کردن، مستقیما برای بنایی و اجرای آجر نما استفاده شوند.
- مکش شدید آب ملات و سست شدن سازه: بزرگترین عیب آجر خشک، جذب سریع رطوبت ملات است. این اتفاق واکنش شیمیایی سیمان را متوقف کرده و ملات را به یک پودر بیخاصیت و پوک تبدیل میکند که فاقد هرگونه چسبندگی است.
- ایجاد شوره و سفیدک روی نما: آجر خشک نمکهای محلول در خود را نگه میدارد. وقتی آب ملات را بالا میکشد، این نمکها همراه با رطوبت به سطح خارجی آجر میآیند و پس از تبخیر آب، به صورت لکههای سفید و شوره آجر نسوز باقی میمانند.
- کاهش شدید مقاومت دیوار در برابر زلزله: دیواری که با آجر آب ندیده چیده شود، چسبندگی یکپارچهای ندارد. در نتیجه، در برابر نیروهای جانبی مانند بادهای شدید یا زمینلرزه، ردیفهای آجر به راحتی از روی ملات جابجا شده و احتمال فرو ریختن آن در اثر زلزله وجود دارد.
- سختی در تراز کردن و تمیزی کار: به دلیل اینکه آجر خشک بلافاصله ملات را سفت میکند، فرصت کافی برای جابجا کردن آجر نما و نصب آن به صورت صحیح را در اختیار قرار نمیدهد.
چرا آجر آب ندیده یک چالش در بنایی است؟
فرقی نمیکند کدام یک از انواع آجر نسوز یا آجر معمولی، آب ندیده باشند؛ در هر صورت این آجرها به علت جذب آب بسیار بالا میتوانند چالش زیادی در بنایی ایجاد کنند. زمانی که مجری آجر بخواهد با استفاده از ملات مانند سیمان، گچ و خاک دیوارچینی با آجر آب ندیده انجام دهد، یک اتفاق فیزیکی مخرب رخ میدهد. آجر بلافاصله آب موجود در ملات را درون خود میکشد و ممکن است ملات به سرعت خشک شده و پوک شود. از بین رفتن خاصیت چسبندگی ملات و آجر نیز مشکلی است که در این شرایط رخ میدهد.
آجر زنجاب شده با آجر آب ندیده چه تفاوتی دارد؟
زنجاب کردن آجر، دقیقا نقطه مقابل آجر آب ندیده قرار دارد. با انجام این کار، میزان رطوبت در آجر افزایش پیدا کرده و جذب آب آپ پس از اجرای ملات آجر نما و بندکشی، کاهش پیدا میکند. در جدول زیر، دقیقتر تفاوت این دو نوع اجر را مشاهده میکنید:
| ویژگی | آجر آب ندیده | آجر زنجاب شده (آبخورده) |
| میزان رطوبت درون بافت | صفر (کاملا خشک و تشنه) | اشباع شده از آب (تا حد ظرفیت آجر) |
| رفتار در برابر ملات | آبِ ملات را به سرعت جذب میکند. | هیچ آسیبی به آب ملات نمیزند. |
| کیفیت نهایی دیوارچینی | سست، پوک شدن ملات و کاهش شدید مقاومت | اتصال مستحکم، یکپارچه و با طول عمر بالا |
| کاربرد مستقیم | مناسب برای انبارداری و حملونقل | آماده برای چیدمان و ساختوساز |
چرا نباید از آجرهای آب ندیده در ساختمان سازی استفاده کرد؟
استفاده مستقیم از آجر بدون رطوبت، میتواند خطرات سازهای جدی را به همراه داشته باشد. به طور کلی، این آجرها جذب رطوبت بسیار بالایی دارند. زمانی که در کنار ملات سیمانی روی دیوار قرار میگیرند، بلافاصله رطوبت سیمان را به خود جذب میکنند و با مکیدن آب به درون خود، باعث پودر شدن ملات و پوک شدن آن میگردند.
از طرف دیگر، آجرهای خشک حاوی نمکهای محلول هستند. زمانی که آجر آب ندیده روی ملات مرطوب قرار میگیرد، آب ملات را به درون خود میکشد؛ اما این آب باید به مرور زمان از آجر بیرون برود. در این شرایط، نمکهای سفید رنگی روی سطح آجر نما مشاهده میشوند که در واقع شوره و سفید نام دارند.
چگونه باید آجر آب ندیده را آماده مصرف کنیم؟
برای اینکه آجر آب ندیده شما به یک آجر استاندارد جهت اجرا تبدیل شود، میبایست آن را درون حوضچه آب قرار داده و زنجاب کنید. فرآیند زنجاب کردن آجر نما، تخصصی نیست؛ اما نیاز به رعایت یک سری نکات دارد. به طور کلی، فرآیند استفاده از این آجرها به شرح زیر است:
- ایجاد حوضچه یا بشکه آب: در اولین قدم در محل پروژه، میبایست حوضچههای آب پر از آب مناسب تعبیه شوند تا امکان قرار دادن آجرها در درون آنها وجود داشته باشد.
- غوطهوری کامل: آجرها نباید فقط آب پاشی شوند. برای اینکه اثربخشی زنجاب کردن افزایش پیدا کند، لازم است که کلیه آجرها داخل آب به صورت کامل غوطه ور شوند و سپس خارج شوند.
- فرصت برای زنجاب شدن: برای اینکه آجرها به خوبی رطوبت را جذب کنند، باید به آنها فرصت بدهید. معمولا در حین قرار دادن آجر در داخل آب، صداهایی همچون خروج حباب به گوش میرسند. تا زمانی که این صداها تمام نشدند، آجر باید درون آب باقی بماند.
- تخلیه و مصرف: پس از سیراب شدن، آجرها را خارج کرده و اجازه دهید آب روی سطح آنها کمی خشک شود. سپس میتوانید این آجرها را برای اجرای آجر نما و یا دیوارچینی استفاده کنید.
آیا آجرهای نما آب ندیده هم نیاز به رطوبت رسانی دارند؟
آجر نما جزو متراکمترین آجرهایی است که در پروژههای مختلف استفاده میشود؛ اما این به معنای این نیست که جذب رطوبت ندارد. قبل از اجرای آجر نما با آجرهای آب ندیده و خشک، توصیه میشود که حتما رطوبت رسانی به آجر انجام شود. ممکن است نیازی به زنجاب کردن آجر نما در این شرایط وجود نداشته باشد؛ اما با آب پاشی و رطوبت رسانی، میتوان عملکرد آجر نما را بهبود بخشید. این کار برای جلوگیری از کثیف شدن نما و مکش آب ملات، ضروری است.
راهکار عایقسازی و رفع مشکل دیوارهای دارای آجر آب ندیده
اگر به هر دلیلی، آجر آب ندیده در دیوارچینی یا نما اجرا شده است و اکنون ملات پوک و ضعیف شده، میبایست از یک سری اقدامات درمان کننده کمک بگیرید. معمولا با عایق کاری و استفاده رزین آجر نما، تا حدی مشکل برطرف شده و از شدت گرفتن آن جلوگیری میشود:
- استفاده از دوغاب سیمان و گروت ریزی: اجرای آجر خشک در درزهای دیوار سوراخهایی ایجاد میکند. گروت سیمانی به علت داشتن غلظت پایین، با فشار داخل بندکشی آجر نما تزریق شده تا فضاهای پوک شده و خالی زیر آجرها، پر شوند.
- استفاده از رزینها و چسبهای بتن نفوذگر: پاشیدن رزین و چسب بتن روی سطح دیوار باعث نفوذ آنها به بافت ملات ضعیف شده میشود و تا حدودی انسجام از دست رفته را برمیگرداند. رزینها خاصیت ضد آب به آجر میدهند و تا حدی از نفوذ آب شدید به داخل آجر جلوگیری میکنند.
- شستشوی اسیدی برای رفع شوره: اگر دیوار به خاطر آب ندیدن آجر دچار شوره شدید شده است، باید با اسیدهای رقیقشده مخصوص نما شسته شود و سپس روی آن پوشش نانو آبگریز اعمال گردد تا مسیر خروج نمکهای بعدی مسدود شود. رفع شوره روی آجر روشهای دیگری نیز دارد که میتوان بسته به نیاز از هر کدام کمک گرفت.
جمع بندی
آجر آب ندیده به آجری گفته میشود که هیچ فرآیند رطوبت رسانی روی آن انجام نشده است. این نوع آجر قبل از اجرا باید آماده سازی شده و رطوبت مناسب را پیدا کند؛ در غیر این صورت بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض ملات سیمانی، رطوبت سیمان را به مقدار زیادی جذب میکند و عملکرد ملات سیمانی را تحت تاثیر خود قرار میدهد. بنابراین، اگرچه آجرهای آب ندیده، آجرهای دست اول و با دوامی هستند؛ اما حتما باید به نکات استفاده از آنها دقت داشته باشید.
سوالات متداول
خیر. آجر آب ندیده یک مدل یا برند آجر نیست؛ بلکه به وضعیت فیزیکی آجر یعنی کاملا خشک بودن و نداشتن رطوبت اشاره دارد. هر آجری که تازه از کوره درآمده باشد، آب ندیده است.
آجر آب ملات را به داخل خود جذب میکند. سیمان یا گچ داخل ملات به دلیل کمبود آب نمیتوانند فرآیند چسبندگی خود را کامل کنند. در نتیجه ملات پوک میشود و دیوار مقاومت وزنی و زلزلهای خود را از دست میدهد.
در آب پاشی فقط سطح آجر مرطوب میشود اما در زنجاب کردن، آجر درون آب غوطهور شده و تمام منافذ داخلی آن از آب اشباع میشوند تا دیگر توانایی مکیدن آب ملات را نداشته باشد. برای آجر آب ندیده، بهتر است که زنجاب کردن انجام شود.
وقتی آجر را داخل آب قرار میدهید، حبابهای هوا از آن خارج میشوند. زمانی که خروج حبابها کاملا متوقف شد، یعنی آجر به طور کامل سیراب شده و آماده استفاده است.
اگرچه آجرهای نما دارای درصد تخلخل پایینی هستند؛ اما همچنان میتوانند رطوبت ملات بندکشی را جذب کنند. بهتر است که آجرهای نما نیز قبل از اجرا در آب غوطه ور شوند یا اینکه روی آنها آب پاشی انجام گردد.آیا آجر آب ندیده یک نوع آجر خاص است که در کارخانه تولید میشود؟
اگر از آجر آب ندیده در دیوارچینی استفاده کنیم چه اتفاقی میافتد؟
تفاوت زنجاب کردن با آب پاشی معمولی آجر چیست و کدام برای آجرهای آب ندیده مناسب است؟
چطور بفهمیم آجر دیگر آب ندیده نیست و کاملا سیراب شده است؟
میتوان آجر آب ندیده نما را در پروژههای عمرانی استفاده کرد؟
بدون دیدگاه