شستن آجر نما با جوهر نمک

مشاهده لکه‌های مقاوم و سیمانی روی آجر نما حتما بسیاری از شما را کلافه کرده است؛ اما قبل از اینکه بخواهید تصمیم به شستشوی آجر نما با واترجت و دستگاه‌های هزینه بر بگیرید، احتمالا به دنبال روش‌های ارزان‌تر هستید. شستن آجر نما با جوهر نمک، روشی است که توسط بسیاری از افراد تا به امروز امتحان شده است. جوهر نمک خاصیت اسیدی بسیار قوی داشته و می‌تواند سیمان و املاح روی آجر نما را پاک کند. با این حال، این به معنای آن نیست که استفاده از جوهر نمک برای شستشوی آجر نما یک راه حل ایمن است و به آجر آسیبی نمی‌رساند. یک اشتباه در فرآیند شستشوی آجر با این ماده می‌تواند منجر به تغییر رنگ و بروز مشکل در آن شود. در ادامه مقاله قصد داریم بیشتر در مورد جزئیات شستن آجر نما با جوهر نمک صحبت کنیم.

شستن آجر نما با جوهر نمک امکان پذیر است؟

جوهر نمک یا همان اسید کلریدریک (Hydrochloric Acid)، یک اسید معدنی بسیار قوی و خورنده است که در صنایع مختلف برای رسوب زدایی و تمیزکاری سطوح سخت استفاده می‌شود. زمانی که این اسید روی سطح آجر نما اعمال می‌شود، به سرعت با ترکیبات قلیایی مانند آهک و سیمان واکنش شیمیایی داده و آن‌ها را در خود حل می‌کند. این واکنش شیمیایی با ایجاد حباب و گاز همراه است و باعث می‌شود سخت‌ترین آلودگی‌ها از سطح نما جدا شوند. بنابراین، امکان شستشو آجر نما با این اسید وجود دارد؛ اما به هیچ وجه نباید به صورت خالص این کار را انجام داد. زیرا غلظت بالای جوهر نمک، باعث تخریب فوری سطح آجر شده و ممکن است آسیب‌های ظاهری و فنی در آجر ایجاد کند.

ابزارهای مورد نیاز برای شستن آجر نما با جوهر نمک

برای شستن آجر نما با جوهر نمک نیازی به تجهیزات خاص و گران قیمت نیست. تنها با کمک آب فشار قوی و ابزارهای زیر می‌توانید نمای آجری خود را بشویید:

• جوهر نمک
• آب تصفیه شده و تمیز
• برس پلاستیکی
• آب فشار قوی

نکته مهم: برای شستن آجر نما با جوهر نمک به هیچ وجه نباید از برس سیمی استفاده کرد؛ چرا که به سطح آجر نما آسیب وارد کرده و ممکن است بافت آن را از بین ببرد.

مراحل شستن آجر نما با جوهر نمک

در صورتی که مطابق با توصیه متخصصان و مجریان پروژه، امکان شستن آجر نما با جوهر نمک وجود داشت؛ می‌توان مراحل اجرایی آن را به صورت دقیق انجام داد. بهتر است فرآیند شستن آجر نما با جوهر نمک در روزهایی که آب و هوا معتدل و به دور از تابش مستقیم نور خورشید است، انجام شود.

مرحله 1: شناسایی نوع آجر و لکه

پیش از شروع، نوع آجر نما و منشاء لکه باید مشخص شود. جوهر نمک بیشتر برای بقایای سیمان و ملات کاربرد دارد و برای پاک کردن دوده، چربی، جلبک یا شوره، لزوما انتخاب مناسبی نیست. همچنین استفاده از آن روی آجرهای لعاب‌دار، آجرهای قدیمی، آجرهای دست ساز و سطوح دارای بندکشی ضعیف می‌تواند خسارت ایجاد کند. به هر حال با توجه به قیمت آجر انگلیسی و نسوز، باید مراقبت بیشتری روی سطح آن‌ها ایجاد شود.

مرحله 2: پیش خیس کردن سطح آجر

قبل از اعمال هرگونه ماده اسیدی، کل سطح آجر و بندکشی‌ها باید با آب تمیز کاملا اشباع شوند. این کار باعث می‌شود اسید فقط روی سطح کثیفی‌ها عمل کند و به داخل منافذ خشک آجر کشیده نشود. خشک بودن آجر هنگام اسیدشویی، بزرگترین عامل تخریب آن است؛ چرا که آجر میل زیادی به جذب رطوبت دارد و می‌تواند محلول جوهر نمک و آب را به داخل خود بکشد.

مرحله 3: رقیق کردن دقیق جوهر نمک با آب

جوهر نمک باید حتما در ظروف پلاستیکی با آب رقیق شود. برای این کار اسید را به آرامی به آب اضافه کنید و هیچ گاه آب را روی اسید نریزید. برای شستن آجر نما با جوهر نمک، رقیق کردن یک واحد جوهر نمک با 10 واحد آب توصیه می‌شود. این ترکیب کمترین آسیب را به آجر و بندکشی می‌زند.

مرحله 4: انتخاب یک قسمت کوچک برای آزمایش

قبل از شستن آجر نما با جوهر نمک، محلول باید روی بخش کوچکی از آجر که در معرض دید مستقیم نیست آزمایش شود. برای این کار محلول آجر نمک که با آب رقیق شده را روی سطح اجرا کنید و اجازه دهید تا کاملا خشک شود. هر گونه تغییر رنگ، سفید شدن یا لکه‌های اسیدی را بررسی کنید.

مرحله 5: اعمال محلول روی نما و برس کشی

محلول اسیدی را با استفاده از برس‌های مویی پلاستیکی روی لکه‌ها بمالید. دقت کنید که امکان شستن آجر نما با جوهر نمک به همراه برس‌های سیمی وجود ندارد، چرا که می‌تواند آسیب زیادی ایجاد کند. اجازه دهید محلول بین ۳ تا ۵ دقیقه روی سطح بماند تا واکنش شیمیایی انجام شود. جوهر نمک باید حداکثر 5 تا 10 دقیقه روی سطح نما بماند. باقی ماندن بیش از حد می‌تواند صدماتی را به بار آورد.

مرحله 6: شستشوی نهایی با آب فشار قوی

پس از اتمام زمان واکنش، بلافاصله سطح را با استفاده از دستگاه واترجت (آب با فشار قوی) به صورت کامل شستشو دهید. هیچ اثری از اسید نباید روی نما باقی بماند. شستشو را از بالاترین نقطه نما به سمت پایین انجام دهید تا مواد شیمیایی کاملا از نما خارج شوند. در نهایت اجازه دهید تا نما کاملا خشک شود و از زیبایی آن لذت ببرید.

مزایای استفاده از جوهر نمک برای شستن آجر نما

با وجود تمام هشدارها درباره استفاده از مواد اسیدی، شستن آجر نما با جوهر نمک در برخی شرایط خاص ساختمانی لازم است. پیمانکاران و مجریان نما گاهی به دلیل شدت کثیفی یا نوع آلودگی، چاره‌ای جز استفاده از شوینده‌های قدرتمند ندارند. نکته مهم اینجاست که جوهر نمک برای پاک کردن سیمان از روی آجر نما استفاده می‌شود و برای تمیز کردن آلودگی‌های دیگر کاربرد زیادی ندارد. در صورتی که فرآیند اسیدشویی روی آجر نما به درستی و توسط افراد متخصص انجام شود، می‌توان شاهد مزایای زیر بود:

• پاک کردن لکه‌های سخت سیمانی: در هنگام اجرای نما، پاشش ملات و سیمان روی آجرها امری رایج است و پس از خشک شدن، جدا کردن آن‌ها به روش‌های فیزیکی باعث خراشیدگی آجر می‌شود. جوهر نمک با حل کردن بافت سیمان، این لکه‌ها را بدون نیاز به سابیدن شدید فیزیکی از بین می‌برد و سطح را یکدست می‌کند.
• رفع شوره‌های مقاوم و قدیمی: شوره‌های سفید رنگی که به دلیل وجود نمک در ملات یا آجر روی سطح ایجاد می‌شوند و گاهی با آب و برس قابل تمیز شدن نیستند. اسید کلریدریک می‌تواند این رسوبات نمکی و آهکی ضخیم را در کسری از دقیقه در خود حل کرده و زیبایی و رنگ اصلی آجر را مجددا نمایان سازد.
• سرعت بالای واکنش و اثربخشی: یکی از دلایل محبوبیت این ماده در بین پیمانکاران، سرعت عمل فوق‌العاده آن است. برخلاف شوینده‌های ملایم که نیاز به زمان استراحت و سابیدن مداوم دارند، جوهر نمک به محض تماس با آلودگی واکنش داده و زمان اجرای عملیات شستشوی نما را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد.
• دسترسی آسان و قیمت پایین: در مقایسه با شوینده‌های وارداتی یا نانو مواد تخصصی، جوهر نمک به راحتی در تمامی فروشگاه‌های مصالح ساختمانی و مواد شیمیایی در دسترس است و قیمت نسبتا پایینی نیز دارد.

معایب شستن آجر نما با جوهر نمک

هرچند اسیدشویی می‌تواند راهکاری سریع برای پاکسازی آجر نما باشد، اما کارشناسان همواره توصیه می‌کنند که پیش از انتخاب این روش، معایب و خطرات آن به دقت سنجیده شود. ماهیت خورنده جوهر نمک به گونه‌ای است که هیچ تفاوتی بین آلودگی‌ها و ساختار اصلی آجر قائل نمی‌شود و به همان سرعتی که سیمان را حل می‌کند، می‌تواند به بافت آجر نیز آسیب برساند. عدم آگاهی از نحوه عملکرد اسید روی رنگدانه‌های آجر نسوز یا رستیک، می‌تواند منجر به دو رنگ شدن نما، ایجاد لکه‌های دائمی و از بین رفتن گارانتی محصولات شود. مهم‌ترین معایب شستن آجر نما با جوهر نمک عبارتند از:

• تخریب بافت سطحی و افزایش تخلخل: تماس مداوم و غیراصولی آجر با اسید، لایه محافظ و پخته شده روی سطح آجر را از بین می‌برد. این اتفاق باعث باز شدن منافذ آجر شده می‌شود و در آینده آجرها رطوبت، عوامل خورنده و گرد و غبار را بیشتر جذب می‌کنند.
• آسیب شدید به ملات بندکشی: ملات‌های بندکشی بر پایه سیمان هستند و هدف اصلی جوهر نمک نیز از بین بردن سیمان است. بنابراین، احتمال اینکه هنگام شستن آجر نما با جوهر نمک، شاهد پودر شدن بندکشی و زشت شدن نما باشیم، وجود دارد.
• ایجاد لکه‌های زرد و سبز روی نما: برخی از آجرهای نما دارای مقادیری از اکسید آهن یا سایر مواد معدنی در ترکیبات خود هستند. واکنش اسید کلریدریک با این فلزات، ترکیباتی تولید می‌کند که به صورت لکه‌های ماندگار زرد، قهوه‌ای یا سبز رنگ روی نما ظاهر می‌شوند.
• خطرات ایمنی برای نیروی انسانی: بخارات سمی متصاعد شده از جوهر نمک می‌تواند باعث سوختگی شدید مجاری تنفسی، چشم‌ها و پوست کارگران شود. عدم استفاده از تجهیزات حفاظتی استاندارد در طول فرآیند اسیدشویی، خطرات جانی و آسیب‌های زیادی را برای مجریان به همراه دارد.

نکات ایمنی و هشدار برای شستن آجر نما با جوهر نمک

در صورتی که با توجه به بررسی مزایا و معایب شستن آجر نما با جوهر نمک، همچنان برای استفاده از این روش تاکید دارید؛ باید به نکات ایمنی توجه داشته باشید. این نکات نه برای حفاظت از سلامت خودتان مهم هستند، بلکه از آسیب به آجرهای نما نیز جلوگیری می‌کنند.

• حتما از ماسک، دستکش و لباس مخصوص هنگام شستن آجر نما با جوهر نمک استفاده کنید.
• از تماس مستقیم جوهر نمک با پوست خودداری کنید.
• از برس‌های نرم پلاستیکی برای تمیز کردن سطح آجر استفاده کنید.
• اجازه دهید جوهر نمک برای مدت زمان زیادی روی آجر بماند.
• حتما سطح آجر را خیس کنید، سپس جوهر نمک را روی آن اجرا نمایید.
• قبل از هر اقدامی یک سطح کوچک از آجر رستیک را با جوهر نمک تست کنید تا مطمئن شوید آسیبی به آن وارد نمی‌شود.
• ترجیحا مراحل شستن آجر نما را در روزهای خنک سال و به دور از تماس مستقیم خورشید انجام دهید.

چه زمانی نباید از جوهر نمک استفاده کرد؟

در شرایط زیر شستن آجر نما با جوهر نمک ریسک بالایی دارد و توصیه نمی‌شود:

• نوع آجر مشخص نیست: زمانی که اطلاعاتی درباره جنس، شیوه پخت یا ترکیبات آجر وجود ندارد، واکنش سطح با اسید قابل پیش بینی نیست. ابتدا باید نمونه‌ای محدود آزمایش شده یا با تولیدکننده آجر و متخصص شستشوی نما مشورت شود.
• آجر لعاب‌دار یا دارای پوشش است: اسید ممکن است پوشش محافظ، رنگ یا لعاب سطح را کدر و تخریب کند. حتی اختلاف چند دقیقه‌ای در زمان تماس می‌تواند باعث ناهماهنگی ظاهری میان قسمت‌های مختلف نما شود.
• بندکشی ضعیف یا ترک خورده است: نفوذ محلول اسیدی به بندکشی‌های فرسوده آجر قزاقی و سنتی می‌تواند خرابی موجود را تشدید کند. در چنین شرایطی ابتدا باید بندها ترمیم و علت نفوذ رطوبت مشخص شود.
• نما به‌تازگی اجرا شده است: زمان مناسب نظافت آجر تازه باید براساس دستور تولیدکننده آجر، ملات و شوینده تعیین شود. شستشوی زودهنگام می‌تواند به بندها آسیب بزند و شستشوی دیرهنگام نیز پاک کردن سیمان از روی آجر را سخت می‌کند.
• سطوح فلزی یا گیاهان در مجاورت نما قرار دارند: بخار یا محلول اسیدی ممکن است باعث خوردگی فلزات و آسیب به پوشش‌های اطراف شود. اگر هم نیاز به شستن آجر نما با جوهر نمک در این شرایط دارید، باید سطوح فلزی و گیاهان را کامل پوشش دهید.

جمع‌بندی

شستن آجر نما با جوهر نمک، روشی سریع برای پاک کردن لکه‌های سیمان از روی نمای آجری است؛ اما ریسک بالایی نیز دارد. نباید از این روش به عنوان راهکار عمومی نظافت نما استفاده کرد. برای تمیز کردن لکه‌های سیمان از روی آجر نما با جوهر نمک، ابتدا باید نوع آجر و منشاء آلودگی مشخص شود. این ماده برای پاک کردن گرد و غبار، شوره، جلبک و رنگ کافی نیست و تنها برای پاکسازی لکه‌های سیمان و ملات استفاده می‌شود. قبل از اجرای جوهر نمک رقیق شده روی نمای ساختمانی، می‌توانید با کارشناسان امیران نما ارتباط بگیرید و مطمئن شوید که این کار آسیبی به نمای ساختمان شما وارد نمی‌کند.

سوالات متداول